
ห้องเรียนที่ใหญ่ที่สุดในโลก ณ ประเทศญี่ปุ่น ตอนที่ 3 แหล่งเรียนรู้
วันที่ 20 มีนาคม 2555
โดย
อ.สายันต์ ขันธนิยม
โดย...... ครูสายันต์ ขันธนิยมโรงเรียนอยุธยานุสรณ์
ป้ายความรู้เรื่องผักและผลไม้ในท้องถิ่น
“ญี่ปุ่นต้องการปลูกฝังให้คนของเขารักการเรียนรู้ หรือคนญี่ปุ่นชอบการเรียนรู้
จึงมีแหล่งเรียนรู้มากมาย ในญี่ปุ่น”
เป็นที่ทราบกันอยู่แล้วว่าคนญี่ปุ่นชอบอ่านหนังสือ ตามสื่อต่าง ๆ เห็นภาพคนญี่ปุ่นอ่านหนังสือบนรถไฟบางคนก็ยืนอ่าน ระหว่างที่ยืนรอรถไฟก็จะอ่าน แม้แต่ที่เมืองไทย จะเห็นนักท่องเที่ยวญี่ปุ่นมีหนังสือคู่มือ การเดินทางท่องเที่ยว จะบอกข้อมูลเส้นทาง สถานที่ท่องเที่ยว ที่พัก และสถานที่สำคัญอื่น ๆ ซึ่งเขาสามารถเที่ยวได้จากคู่มือเล่มนั้น เขาต้องอาศัยการอ่านก่อนที่จะมาและมาใช้ในสถานที่จริง คนญี่ปุ่นเป็นนักอ่าน ชั้นเยี่ยม
สื่อในการจัดประเภทผักสวนครัวประเภทเดียวกัน
เมื่อได้ไปประเทศญี่ปุ่น ได้พบอีกว่าคนญี่ปุ่นชอบศึกษาหาความรู้ จากแหล่งต่าง ๆ ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ แหล่งเรียนรู้ที่มีอยู่ตามธรรมชาติ โบราณสถาน แต่ยังมีแหล่งเรียนรู้ที่สร้างขึ้นมาโดยเฉพาะเพื่อให้ได้ศึกษาหาความรู้ ซึ่งได้เขียนไว้ในย่อหน้ารองสุดท้าย ของตอนที่ 2 จึงมีคำถามว่า การสร้างแหล่งเรียนรู้เหล่านั้นของญี่ปุ่น เพื่ออะไร
1. เพื่อปลูกฝังให้คนของญี่ปุ่นรักการเรียนรู้ ตามที่ต่าง ๆ จึงมีแหล่งเรียนรู้ สำหรับศึกษาหาความรู้และฝึกปฏิบัติกิจกรรม
2. เพื่อจัดแหล่งเรียนรู้ แหล่งฝึกปฏิบัติ ให้กับคนญี่ปุ่นที่ชอบศึกษาหาความรู้
ประชาชนเข้ามาฝึกการประดิษฐ์ดอกไม้จากขวดพลาสติก
ลองพิจารณาแล้ว เห็นด้วยกับเหตุผลทั้งสองข้อ เพราะแหล่งเรียนรู้หลายแห่ง จัดขึ้นเด็ก ๆ ตั้งแต่อนุบาล ถึงมัธยมศึกษาและให้กับผู้ใหญ่ สำหรับเด็กอนุบาล เด็กประถมศึกษา จัดให้ทำกิจกรรมร่วมกับ พ่อ แม่ หรือทำเอง สถานที่จัดกิจกรรม จะมีความปลอดภัย อยู่ในระดับความสูงและสายตาของเด็กแต่ละระดับ สื่อการเรียนรู้ก็จะมีของแต่ละวัย
ซึ่งเป็นสื่อที่สร้างความจูงใจและกิจกรรมเหมาะ สำหรับเด็กวัยนั้น ๆ จัดเจ้าหน้าที่ดูแลความปลอดภัยในการทำกิจกรรม อย่างใกล้ชิด เจ้าหน้าที่สาธิต ให้ความรู้หรือยั่วยุให้เด็กได้ร่วมกิจกรรม สำหรับเด็กโตกับผู้ใหญ่บางกิจกรรมก็ร่วมทำด้วยกันได้ บางแห่งเจ้าหน้าที่เป็นอาสาสมัครมาคอยแนะนำ มาคอยจัดกิจกรรม
กิจกรรมเป็นกิจกรรมให้ได้รู้จักสิ่งที่จำเป็นในชีวิต เช่น รู้จักพืชผักว่าอะไรเป็นประเพศเดียวกัน ส่วนประกอบของผักแต่ละชนิด ใบ ดอก ผล เป็นอย่างไร โดยให้หมุนภาพ 3 ภาพให้ตรงกัน ผักผลไม้แต่ละชนิดปลูกที่ไหน ส่วนประกอบของอาหารแต่ละชนิดมีอะไรบ้าง สิ่งของเครื่องใช้แต่ละอย่างทำมาจากอะไรบ้าง กิจกรรมการฝึกให้เด็กได้ใช้กล้ามเนื้อ ความสัมพันธ์ของระบบประสาท กิจกรรมการอยู่ร่วมกับผู้อื่น โดยให้เล่นร่วมกับผู้อื่นที่ไม่รู้จักการใช้ของร่วมกัน การแบ่งปันสิ่งของ กิจกรรมฝึกการคิด การวางแผน กิจกรรมฝึกความเป็นระเบียบวินัย ที่เห็นได้ชัดคือการรอตามลำดับก่อนหลัง เด็กเล็ก ๆ ยืนรอเข้าแถวเพื่อทำกิจกรรม กิจกรรมการนำวัสดุที่ใช้แล้วมาใช้ให้เป็นประโยชน์
การที่เด็กและประชาชนของญี่ปุ่นได้ศึกษาหาความรู้ ฝึกปฏิบัติ ตามแหล่งเรียนรู้ต่าง ๆ ทำให้เกิดความรู้ ประสบการณ์ ซึ่งความรู้และประสบการณ์นี้ น่าจะเป็นพื้นฐานและตัวส่งเสริมการคิดต่าง ๆ
สิ่งที่ได้รับจากการไปศึกษาแหล่งเรียนรู้ตามที่ต่าง ๆ ของญี่ปุ่น ก็เป็นส่วนสะท้อนถึงความเป็นครู ที่จะนำมาปรับใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ได้แก่ 1. การจัดกิจกรรมจัดง่าย ๆ ให้เด็กได้ทำ ให้เกิดความสนใจ ให้เกิดความสนุก มากกว่าการหาคำตอบ ว่าถูกหรือผิด 2. สื่อการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ทำให้เหมาะสมกับวัยของเด็ก ใช้สี แสง เสียง ภาพ ตัวหนังสือ เป็นตัวกระตุ่นที่จะให้เด็กอยากดู อยากอ่าน อยากเล่น 3. มีผู้ดูแลและให้ความรู้อย่างใกล้ชิด 4. การปฏิบัติงานเครื่องมือพอเพียง จัดเป็นชุด ๆ ตามจำนวนของผู้ปฏิบัติงาน 5. ก่อนปฏิบัติงานชมจากวีดีโอ การสาธิต มีภาพขั้นตอนการปฏิบัติงานอย่างละเอียดให้ดูระหว่างปฏิบัติงานแต่ละกลุ่มถ้าสงสัย และมีผู้ดูแลช่วยเหลืออย่างใกล้ชิด สามารถแก้ปัญหาได้ทันทีที่ปฏิบัติไม่ถูก ทำให้ผลงานออกมาตามเป้าหมายที่วางไว้ คือทำงานแล้ว “ประสบความสำเร็จ” ซึ่งทำให้เกิดความภาคภูมิใจ 6. ความสะอาดถ้าปฏิบัติงานเกี่ยวกับของรับประทาน จะต้องทำความสะอาดมือ ใส่หมวกครอบศีรษะกันผมร่วง ใส่ผ้ากันเปื้อน เครื่องมือและบริเวณที่ปฏิบัติงาน เมื่อทำงานเสร็จต้องทำความสะอาด ซึ่งไม่มีอะไรหลงเหลืออยู่เลย ครู คงต้องจัดสภาพห้องเรียน ห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้ ให้เป็นแหล่งเรียนรู้แหล่งฝึกปฏิบัติ เพื่อสนองความอยากรู้ อยากทำของนักเรียน ที่สนใจทางการเกษตร เช่น การตอนกิ่ง การโรยทรายสวนแก้ว การจัดสวนถาด และในระดับที่สูง ๆ ขึ้นไป ก็คงต้องลองมาคิดว่าจะจัดแหล่งเรียนรู้อะไร อย่างไร ให้กับเด็กไทย และคนไทยบ้าง ในการปลูกฝังรักการเรียนรู้


การฝึกทำบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป วัสดุ อุปกรณ์ การประดิษฐ์ สตอร์เบอรี การฝึกทำวาซาบิหมัก
* กรุณา Login เพื่อแสดงความคิดเห็น *